Hallux limitus en hallux rigidus behandelen in Haarlem

Wat is hallux limitus?

Hallux limitus is een beperking van de dorsaalflexie in het metatarsophalangeaal-gewricht van de grote teen (MTP-1). Bij een normaal looppatroon buigt dit gewricht bij het afstoten 60 tot 65 graden naar boven. Bij hallux limitus is die bewegingsruimte verminderd door artrose: slijtage van het kraakbeen in het gewricht, soms gecombineerd met botuitsteekjes (osteofyten) boven op het gewricht.

Wanneer de beweeglijkheid vrijwel geheel verloren is gegaan en de pijn bij elke stap aanwezig is, spreekt men van hallux rigidus. Dit is het eindstadium van dezelfde artroseontwikkeling.

Bij het lopen compenseert het lichaam de bewegingsbeperking, wat leidt tot overbelasting van de voetboog, het kniegewricht of de heup. Die compensatiepatronen zijn een tweede reden om de klacht te laten onderzoeken.

Oorzaken

Hallux limitus ontstaat door een combinatie van biomechanische en structurele factoren:

• Overbelasting van het groot-teengewricht door langdurig staan of lopen
• Een structureel te lange of te platte eerste middenvoetsknook (metatarsale 1)
• Overpronatie, waarbij het groot-teengewricht te vroeg in de afzetfase belast wordt
• Eerder trauma aan het MTP-1-gewricht, zoals een kneuzing of fractuur
• Schoeisel zonder voldoende teenruimte of met een stijve neus
• Leeftijd, het kraakbeen verliest met de jaren vocht en elasticiteit

Symptomen

De klachten zijn doorgaans goed te herkennen:

• Pijn en stijfheid in het groot-teengewricht bij het afstoten of traplopen
• Een voelbare en zichtbare knobbel boven op het gewricht (osteofyt)
• Beperkte beweging naar boven, soms ook naar beneden
• Pijn bij het dragen van schoenen met een hoge neus of stijve zool
• Compensatiegedrag: lopen op de buitenrand van de voet of de voet naar buiten draaien
• Bij gevorderde artrose: pijn ook in rust of bij druk op het gewricht

Hoe stel ik de diagnose?

De diagnose stel ik op basis van een combinatie van:

1. 1.Vragengesprek: wanneer begon de pijn, welke bewegingen of activiteiten verergeren de klacht, zijn er eerder blessures of operaties geweest?
2. 2.Bewegingsmeting: ik meet de dorsaalflexie van het MTP-1-gewricht met een goniometer en vergelijk actieve en passieve bewegingsruimte
3. 3.Palpatie: is er een osteofyt voelbaar, is het gewricht gezwollen of gevoelig?
4. 4.Loopanalyse: compenseer ik de bewegingsbeperking al tijdens het lopen? Is er overpronatie?

Een röntgenfoto kan de ernst van de artrose in beeld brengen. Ik verwijs u hiervoor indien nodig naar de huisarts of orthopedisch chirurg.

Mijn behandeling bij Podotherapie Holthuis

Ik stel een behandelplan op dat aansluit bij het stadium van de artrose en uw dagelijkse belasting. Mogelijke onderdelen:

• Steunzolen op maat: met een rigide plaat of carbon-inlay die de buigbeweging van het groot-teengewricht beperkt en pijn bij het afstoten vermindert. Bij hallux limitus soms aangevuld met een Morton-extensie (verhoging onder het eerste middenvoetsknook). Meer over steunzolen →
• Schoenadvies: schoenen met een rocker sole of stijvere zool compenseren de beperkte dorsaalflexie. Ik adviseer welk type schoeisel past bij uw situatie
• Oefenprogramma: bij hallux limitus zijn mobilisatieoefeningen zinvol om de resterende bewegingsruimte te benutten en te bewaken
• Doorverwijzing: bij gevorderde hallux rigidus waarbij conservatieve behandeling onvoldoende helpt, verwijs ik naar een orthopedisch chirurg

Oefeningen bij hallux limitus

Deze oefeningen zijn algemene adviezen. Bij twijfel of klachten die verergeren tijdens uitvoering, stop en maak een afspraak voor persoonlijk advies.

Bij hallux limitus is het zinvol om de resterende bewegingsruimte van het groot-teengewricht actief te onderhouden. De oefeningen hieronder zijn niet geschikt bij hallux rigidus (stadium waarbij vrijwel geen beweging meer mogelijk is) en niet na een recente operatie.

1. 1. Passieve mobilisatie groot-teengewricht

   Zit op een stoel en leg de aangedane voet op de andere knie. Omsluit de grote teen met beide handen: één hand fixeert het middenvoetsknook (de bult in de voetzool), de andere beweegt de teen. Beweeg de teen voorzichtig zo ver naar boven als pijnloos mogelijk is, houd twee seconden vast en laat los. Herhaal 10 tot 15 keer, tweemaal per dag. Voer de beweging langzaam en gecontroleerd uit; forceer nooit door pijn heen.

2. 2. Actieve dorsaalflexie grote teen

   Zit rechtop op een stoel met de voet plat op de grond. Beweeg uitsluitend de grote teen zo ver naar boven als pijnloos mogelijk is, terwijl de andere tenen op de grond blijven. Houd twee seconden vast. Herhaal 10 tot 15 keer per zijde, tweemaal per dag. Deze oefening activeert de intrinsieke voetspieren en houdt de dorsaalflexie getraind.

3. 3. Towel curls (handdoekoefening)

   Leg een dunne handdoek of theedoek op een gladde vloer. Zet de voet plat op de handdoek. Trek de handdoek nu naar u toe door de tenen te krullen, zonder de hiel te bewegen. Strek de tenen daarna weer. Herhaal 15 keer, tweemaal per dag. Deze oefening versterkt de intrinsieke voetspieren die het groot-teengewricht ondersteunen.

Wanneer hulp zoeken?

Maak een afspraak als:

• De grote teen stijver wordt en het lopen pijnlijker
• U merkt dat u uw looppatroon aanpast om pijn te vermijden
• Er een zichtbare knobbel op het groot-teengewricht ontstaat
• Pijn ook aanwezig is in rust of bij licht druk op het gewricht

U kunt direct een afspraak inplannen. Een verwijzing is niet nodig (DTP).

Veelgestelde vragen over hallux limitus en rigidus

Gerelateerde klachten